Lijd jij aan keuzestress?

Wouter Deprez denkt van wel. Als we de cabaretier mogen geloven dan laten we ons al te veel leiden door keuzestress, als individu en als maatschappij. De man heeft er zelfs een essay over geschreven, 96 pagina’s dik. Zelf noemt hij het een ‘innerlijke monoloog’. Getiteld: KIES.

Het boekje leest als een trein, vol herkenbare overpeinzingen die je wel eens gemaakt hebt als je in de supermarkt voor de ontelbare keuzes staat. Deprez staat in een rayon van smartphones. Achttien stuks om precies te zijn. Hij blokkeert.

En gaat dieper in op die keuzestress.

WouterDeprez(c)JohanJacobs

Een flard uit het essay:
Waarom is dit zo moeilijk?
Ik sta hier toch in al mijn vrijheid?
Ik zou om het even waar kunnen staan, om het even wat kunnen doen, maar ik sta hier.
Ik kies met al mijn vrijheid om hier in alle vrijheid te staan. Dat ik kan kiezen om hier zo lang te staan, is een uiting van mijn grote vrijheid! Ik sta hier fantastisch mijn vrijheid uit te oefenen.
Ik zou me geweldig moeten voelen, theoretisch gezien.
En pas op, ik voel me ook geweldig, theoretisch gezien.
Het probleem is de praktijk.

Oj nie kunt kiezn wè kies ton nie zouden de dames van Kenji Minogue (wie?) zingen. Té wa ta té zegt Deprez zelf in de show ‘Hier is wat ik denk’ waarmee hij nog tot en met mei 2014 langs Vlaamse zalen toert. Maar de cabaretier neemt dit niet zomaar. Zoals wij laten gedijen, zoals de mens zich de consumptiemaatschappij laat opdringen, dat is volgens Deprez een duidelijk geval van schuldig verzuim en hij houdt in zijn essay Het Westen een spiegel voor. Met een beeld dat duidelijk moet maken dat we het niet zomaar moeten slikken. Welk beeld? Je leest het in zijn boek. Wij gingen bij de cabaretier op de koffie…

Puur uit nieuwsgierigheid. Welke gsm heb je?

(haalt een kleine grijze gsm uit) Een Nokia. Vier jaar geleden gekocht, wellicht al een collector’s item. Mét ingebouwde camera die ik eigenlijk niet wilde maar ze hadden geen eenvoudiger gsm. Dit was de meest simpele en de goedkoopste.

Hoe kom je erbij om je ‘innerlijke monoloog’ op te hangen aan de keuze van een smartphone?

Een tweetal maanden geleden overwoog ik om een iPhone te kopen. Er gaat een grote betovering van uit. Ik was onder de indruk over wat daar allemaal bij komt kijken, wat een ingewikkelde beslissing dat wel is. Na een halfuur in de winkel voelde ik me ongelukkig. Dan hak ik nogal dikwijls radicaal de knoop door. Ik heb de winkel verlaten zonder iPhone. Maar ik stelde me wel voor hoe het zou zijn, mocht je in die blokkade blijven steken. Als je weken aan een stuk naar de winkel zou blijven teruggaan, compleet vast in die blokkade.

De smartphone als visitekaartje van de huidige consumptiemaatschappij?

Het is een object dat veel over persoonlijkheid lijkt te zeggen. Meer dan welke soort gelei  je op je boterham smeert. Dat is nog banaler dan een smartphone. En ik wilde per sé een banaal voorbeeld omdat bijna alle onderzoeken over banaliteiten gaan. Die situeren zich trouwens meestal in de wereld van consumentenkeuzes. Waarom eigenlijk? Het moet toch wel een heel fundamenteel systeem zijn in onze maatschappij. Een van de hoofdliedjes waarop we dansen. In de Westerse maatschappij is een van de basisprincipes de overtuiging dat meer keuzes tot meer geluk leiden.

Maar jij hebt dat ballonnetje doorprikt.

Herinner je het beeld van Charlie Chaplin die in Modern Times door die machine beheerst, gevoed en opgeslorpt wordt? Ik denk dat we weer op zo’n punt gekomen zijn. Waarbij we realiseren dat één van de basisverhalen van onze maatschappij gewoonweg niet klopt. Het is een leugen. En we moeten gaan kijken waarom we er toch blijven in geloven, wat het inhoudt. Op welke manier verlang je? Waarom maken we geen belangwekkender keuzes dan deze waar we nu zo veel tijd in steken?

Wat is het antwoord?

Er is geen antwoord. Je moet aanvaarden dat het nu eenmaal zo is. Vergelijk het met religie. Er is maar een deel dat je zelf in hand hebt, de rest is afhankelijk van God. Maar dan in seculiere versie.  Je kan enkel inzicht in het proces krijgen en een praktijk ontwikkelen van (zelf)discipline om ermee om te gaan. Een manier van denken waardoor je tijd gaat steken in meer belangwekkende zaken. Het verhaal dat een object, een job of een vrouw automatisch voldoening schept en voor geluk zorgt, klopt niet. Althans, in mijn ervaring toch niet. Dat vind ik plezant om te realiseren. Het komt niet allemaal vanzelf: Ik voel me slecht, een iPhone aub. Zo werkt het niet.

Als je dat al beseft, ben je op de goede weg. Je moet je niet schuldig voelen voor die verlangens, niet beschaamd zijn. Je moet gewoon kunnen ‘nee’ zeggen. “Ik heb er wel zin in maar ik ga het niet doen”. En je wandelt weg uit de winkel.

En dat mechanisme werkt altijd bij jou?

Aan geen kanten! Het enige waar ik al eens in slaag, is het opmerken ervan. Dat is al ongelofelijk veel. Door het opmerken ervan, verdwijnt het soms al. Alleen al omdat je jezelf er al niet meer serieus in pakt, dat je er niet zo’n drama van moet maken. Het tegenovergestelde is je nergens meer voor openstellen. Niets meer voelen. Maar dan ben je geen mens meer.

Geef mij dan maar het verlangen. Dankt u.

Opmaak 1

(Lieven Mathys/foto Johan Jacobs)

‘Kies’ van Wouter Deprez is uit bij Uitgeverij Lannoo. De illustraties zijn van Randall Casaer.

Het boek is geschreven in het kader van de Maand van de Spiritualiteit die vrijdagavond 27 september van start gaat.

Info over de theatershow: www.wouterdeprez.be

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s