abc van de politiek: nationalisme

Op 25 mei 2014 moeten we naar het stemhokje voor de Moeder aller Verkiezingen. De komende maanden zal je allerhande dure termen naar het hoofd geslingerd krijgen. De Zondag helpt je door de bagger heen. Onze politiek journalist Paul Cobbaert laat wekelijks zijn licht schijnen op de politiek van ons Belgenland. Letter per letter. Van A tot Z.

“Sire, in België zijn er Walen en Vlamingen. Er zijn geen Belgen.” De Waalse socialist Jules Destrée wist het al in 1912. Al was zijn open brief aan koning Albert I electoraal geïnspireerd: de man wist goed dat de socialisten in een unitair België de katholieken nooit van de macht zouden stoten. Maar inderdaad, wij, Belgen, zijn nooit nationalisten geweest. Kan ook moeilijk anders: de inwoners zijn cultureel nauwelijks gebonden, delen geen taal, misschien wat geschiedenis en tradities, maar zien dit land ook niet als een natuurlijke politieke gemeenschap. In de begindagen waren er wel wat krampachtige pogingen om het patriottisme, de gevoelsmatige poot van nationalisme, aan te wakkeren. Ironisch genoeg was ‘De Leeuw van Vlaanderen’, het meesterwerk van Hendrik Conscience die de volle steun genoot van koning Leopold I, de meest geslaagde poging. Dat staat nu symbool voor Vlaams patriottisme. De taal is de grote splijtzwam: het heeft er zelfs toe geleid dat België vandaag niet langer één democratie is.
Nationalisme bestaat wél op het niveau van Vlaanderen en Wallonië. In die mate zelfs dat veertig procent van de Vlamingen stemt voor partijen die een onafhankelijk Vlaanderen willen. Figuren als Guy Verhofstadt bestempelen dat nationalisme als ‘gevaarlijk’ en vergelijken het zelfs met de jaren dertig van de vorige eeuw en de opkomst van Adolf Hitler. Jammer. Want zo krijgen patriottisme en nationalisme een wansmakelijke bijklank in ons land. Denken in termen van wij versus zij, het vreemde verafschuwen, zich afsluiten van de buitenwereld en op zichzelf terugplooien, dát zijn gevaarlijke uitgangspunten. Maar dat is niet waar nationalisme per definitie voor staat. Hitler was trouwens geen Duits nationalist, hij droomde van een groot Europees rijk.
Als België zijn bestaansrecht wil legitimeren, dan zal het toch op zoek moeten naar een gedeelde cultuur en een gedeelde democratie, dus naar een grondslag voor nationalisme. Het moet doen wat tweehonderd jaar geleden niet gelukt is. Anders zal het zijn inwoners helemaal verliezen. En, dat geldt niet alleen voor België, ook voor Europa.

(Paul Cobbaert)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s